Reu

Reu

Be’ fyddwch chi’n galw butterfly yn y Gymraeg? Mae arolwg diweddar yn awgrymu bod tua 91% o bobl ifanc yn ei alw’n pili pala (y ddau ddewis amlwg arall ydi iar fach yr haf yn y de a glöyn byw yn y gogledd), ond dim ond yn y 70au hwyr y death yr enw pili pala yn boblogaidd ledled Cymru. Cyn hynny, dim ond trigolion ardal fechan iawn yn y de ddwyrain oedd yn gyfarwydd â’r enw. Felly sut ddaeth yr enw mor boblogaidd mor sydyn? Yn syml: teledu.

Mae tystiolaeth yn dangos bod Pili Pala, rhaglen deledu i blant ddarlledwyd yn niwedd y 70au, wedi ymledu’r enw pili pala i ardaloedd oedd heb glywed amdano o’r blaen. Ai hwn ydi’r engrhaifft cyntaf o air yn cael ei boblogeiddio gan y cyfryngau? Wel yn sicr ‘dio ddim y dwytha’.

Cymrwch, er enghraifft, y gair ‘reu’. Cafodd y gair bach newydd yma ei fathu yn Nyffryn Nantlle yn y 90au cynnar, wedi i griw o ffrindiau weld lori artic cwmni Rehau yn mynd heibio. Talfyrwyd y gair ‘Rehau’ yn ‘reu’ a’i ddefnyddio ffwl pelt fel ansoddair i gyfleu unrhyw beth positif:

“Sud w’ti?” “Reu”

“Ti’sho peint?” “Reu”

“Wela’i di fory” “Reu”

Yn fuan, roedd to ifanc Dyffryn Nantlle i gyd yn defnyddio ‘reu’ yn eu sgyrsiau bob dydd. Death hyn i sylw cerddorion y cyfnod, ac yn sgîl sîn roc Gymraeg iach y 90au, ymledodd ‘reu’ fel tân eithin hyd a lled Cymru. Un grwp amlwg wnaeth boblogeiddio’r gair oedd Ty Gwydr o Gaerdydd hefo’u sengl ‘Reu’. Tua’r un cyfnod, canodd Sobin a’r Smeiliaid “Tyd â reu i mi” yn y gan ‘Gwlad y Rasta Gwyn’.

Erbyn heddiw, mae’r gair ‘reu’ yn cael ei glywed ymhob cwr o Gymru ac yn yr wythnosau diwetha’ mae Geiriadur Prifysgol Cymru wedi rhoi statws swyddogol iddo gyda diweddariad cyfoes. Diolch i’r cyfryngau, fel ‘pili pala’ yn y 70au, mae gan yr iaith Gymraeg air newydd positif fydd yn cael ei glywed mewn sgyrsiau am genedlaethau i ddod.

A fydd stategau mewn ugain mlynedd yn dangos bod canran sylweddol ohonyn ni yn defnyddio’r gair ‘reu’ fel ateb i “Sud w’ti?”?!

Advertisements
Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Uncategorized. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Un Ymateb i Reu

  1. Dywedodd Rhys Wynne :

    Ro’n i eisoes yn gyfarwydd a tharddiad Reu, ond mae’r stori am Pili Pala yn ddiddorol iawn. Wyddoch chi mai’r gair Basgeg am y pili pala ydy pinpilinpauxa?

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s